Djeca i mediji VII - Mediji i stereotipi

Činjenica je da su ponašanja i aktivnosti mladih određeni sistemom vrijednosti zajednice kojoj pripadaju. Različiti faktori usmjeravaju njihovo ponašanje i određuju njihov položaj u zajednici, a tu, prije svega, mislimo na uticaj porodice, škole, vršnjaka i medija.

Učenje počinje veoma rano, još od ranog djetinjstva. Hotimično ili ne, njegovi ga oblikuju, obrađuju, utuvljuju mu u glavu porodična vjerovanja, obrede, stavove, običaje, maternji jezik naravno, a zatim strahove, težnje, predrasude, mržnje, kao i raznorazna osjećanja pripadnosti i nepripadnosti.“

Predrasuda podrazumijeva negativan lični stav ili mišljenje o nekoj osobi ili o grupi ljudi koju nekada i ne poznajemo. Stereotip je pretjerano uopćen stav o grupi ljudi koji ne mora uvek biti negativan. On je najčešće zasnovan na predrasudi. Pojam stereotip je u socijalnu psihologiju uveo američki pisac i novinar Volter Lipman 1922. godine, opisujući sistem razumijevanja koji utiče na stvaranje predrasuda o ljudima i pojavama. Do tada su ga koristili psihijatri koji su njime označavali ponavljanje istog pokreta, riječi ili oblika ponašanja u psihopatologiji.

Stereotipi i predrasude su uvijek aktuelna tema u radu sa mladima. Posebno je značajno pratiti uticaj medija na razvoj i održivost negativnih ličnih stavova mladih prema grupi ljudi ili pojedinim osobama.

Jer upravo naš pogled često zatvara druge u njihove najuže pripadnosti i upravo ih naš pogled također može i osloboditi.“

Predstavljanje žena u medijimaFile 844

Na Četvrtoj svjetskoj konferenciji Ujedinjenih nacija o ženama u Pekingu, održanoj 1995. godine, donesena je platforma koja sadrži dva ključna cilja koja su vezana za žene i mas medije, a to su:

1. Povećanje učešća i pristupa žena izražavanju kroz medije, donošenju odluka unutar medija, kao i novih tehnologija, i

2. Promovisanje balansiranog i nestereotipnog portretisanja žena u medijima.

Mediji imaju veoma veliki uticaj na ljude koji kupuju časopise, čitaju novine, slušaju radio, gledaju televiziju ili surfaju Internetom. Svi ovi mediji pomažu u kreiranju onog što je popularno. Uzor ženama danas su oni kojima su fizički kriteriji važniji od intelektualnih, i one su se spremne žrtvovati kako bi dostigli ove kriterije. Menutim, posljedice ovog žrtvovanja mogu biti kompleksi, osjećaj nezadovoljstva ili čak i bolesti, poput bulimije ili anoreksije, koje su česte među djevojkama ali i starijim ženama. Mediji ne određuju mišljenja i stavove. U medijima se u stvari ogleda društvena realnost kao i preovladavajuće vrijednosti i oni doprinose uticaju i promjeni stavova ljudi.

Vrijeme provedeno u gledanju televizije se dramatično povećalo tokom posljednjih nekoliko godina. Prema tome, uticaj medija na žene i muškarce je u konstantnom porastu. Istraživanja pokazuju da što više gledaju televiziju, djeca sve više poistovjećuju seksističke ideje sa tradicionalnim ulogama muškaraca i žena i ponašanje dječaka postaje sve agresivnije. Veza između pola i nasilja je sve više prisutna u svim medijima, preko reklama do nasilnih filmova, i ova pojava je naročito zabrinjavajuća u vrijeme kada se društvo pokušava boriti protiv nasilja protiv žena. Programi se često zasnivaju na ponavljajućim modelima staromodnog predstavljanja rodnih uloga, sa ženama koje su obučene kao Barbike, obično u ulozi podržavateljica, dok su muškarci generalno prikazani kao dinamične osobe koje obavljaju značajnije pozicije u društvu.

File 845Kao što je navedeno u preporukama Parlamentarne skupštine Vijeća Evrope iz 2002. godine, mediji moraju prestati prikazivati žene inferiornim u odosu na muškarce i moraju prestati eksploatisati žene kao seksualne objekte, odnosno trebaju promovisati pozitivne i realistične slike žena.

Rasne, nacionalne i kulturološke predrasude

Za predrasude je karakteristično da se odnose na grupe koje su marginalne, društveno slabije i obespravljene, nezaštićene i kao takve su laka, često prešutno i društveno dozvoljena, meta agresije. Upravo zato najčešće i najrastrostranjenije predrasude su rasne, etničke i kulturološke (prema manjinskim etničkim grupama ili etničkim grupama sa kojima postoji istorijat sukoba).

Predrasude se teško mijenjaju zato što su njihovi izvori obično iracionalni i nesvjesni, čest izvor je dugotrajno stanje frustracije i osjećanje manje vrijednosti što dovodi do agresivnosti koja se, umjesto prema izvornom objektu frustracije, pomjera i prazni na bezopasnim objektima (manjinske, slabije, marginalne grupe). Obično je uključen i odbrambeni mehanizam projekcije, tako da se negativne osobine koje poseduje «naša» grupa, odnosno pojedinac, pripisuju «njihovoj» grupi.

Stereotipije mogu biti pozitivne i negativne. Ponašanje koje je usmereno stereotipima čini nepravdu prema pojedincu koji je uvek jedinstven, poseban, a posmatramo ga samo kao pripadnika jedne grupe i pripisujemo mu osobine te grupe koje čine prihvaćen i rasprostranjen stereotip.File 843

Etnički stereoti su veoma rasprostranjeni i odražavaju se u mnogim proizvodima kulture.  Negativni stereotipi i predrasude su veoma opasne jer se koriste kao opravdanje za diskriminaciju, agresivnost, pa i zločin. One predstavljaju eroziju svega što sačinjava moralno dostojanstvo ljudske civilizacije.

Prihvatanje drugoga nije ni prirodnije ni neprirodnije nego odbacivanje drugoga. Pomirenje, zbližavanje, usvajanje, odomaćivanje, pacifikovanje jesu dobrovoljni postupci, civilizacijski postupci, koji zahtijevaju lucidnost i ustrajnost; postupci koji se stiču, koji se uče, koji se njeguju. Učenje ljudi da žive zajedno je duga bitka koja se nikad ne dobija potpuno. Ona iziskuje smireno razmišljanje, spretnu pedagogiju, prilagođeno zakonodavstvo i odgovarajuće institucije.“

Autor teksta: Adisa Krilić

 

Vezani članci:

Djeca i mediji XI - Medijska pismenost

Djeca i mediji X - Društvene mreže

Djeca i mediji IX - Novi mediji 2

Djeca i mediji VIII - Novi mediji

Djeca i mediji VI - Mediji i zdravlje djece

Djeca i mediji V - Nasilje u medijima

Djeca i mediji IV - Djeca i reklame

Djeca i mediji III - Djeca i televizija

Djeca i mediji II - Uticaj medija na djecu

Djeca i mediji I - Uvod: riječ autora

Roditeljstvo.com najavljuje...